Miếu Quan Thánh Hải Nam tọa lạc tại số 78 đường Trần Qúy Cáp thuộc tổ dân phố 2, thị trấn Diên Khánh, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hoà.

Người Hoa có nguồn gốc ở các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến, Triều Châu và Hải Nam di cư đến các tỉnh Nam Trung Bộ, Nam Bộ của Việt Nam để sinh sống và trở thành một tộc người trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam đã hơn 300 năm. Họ thường tập trung tại các thị tứ, phố xá để thuận tiện trong việc buôn bán và lập ra các Hội đồng hương, các Hội Quán để giúp đỡ nhau trong việc làm ăn. Sau thời gian dài, người Hoa đã ổn định cuộc sống, hòa nhập với phong tục tập quán của địa phương.

Ban thờ trong chính điện miếu Quan Thánh Hải Nam

Vào đầu thế kỷ XIX, người Hoa sinh sống tại Diên Khánh đã xây dựng miếu Quan Thánh Hải Nam để thờ tự. Miếu được xây dựng trong khuôn viên với diện tích là 1.091,6m2 , gồm các công trình kiến trúc như sau: Tam quan, sân miếu, Chính điện, nhà Đông, nhà Tây.

Miếu được xây dựng do ông Diệp Triều Vinh và có ông Ngô Tựu Thành cùng những người trong bang Hải Nam mua đất dựng miếu. Trải qua thời gian tồn tại hơn một thế kỷ, di tích được tu bổ nhiều lần.

Miếu Quan Thánh Hải Nam thờ Quan Thánh, Quan Bình, Châu Xương, Tài Bạch Tinh Quân, Phúc Đức Chánh Thần.

Hàng năm, miếu Quan Thánh Hải Nam tổ chức lễ vía lớn nhất vào ngày 13/01 và 13/5 Âm lịch. Bên cạnh những ngày đó, miếu Quan Thánh còn cúng lễ vào các ngày mùng 01, 15 Âm lịch hàng tháng.

Ghi nhận những giá trị về lịch sử – văn hóa của miếu Quan Thánh Hải Nam, ngày 14/10/2010, UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 2645/QĐ-UBND xếp hạng là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.

Bá Trung Toản