Vịnh Nha Trang nằm trong khu vực toạ độ 12008’33” đến 12025’18”  vĩ độ Bắc và 109007’16” đến 109014’30” kinh độ Đông. Chu vi 39,82 km = 21,50 hải lý. Tổng diện tích 249,65 km2, bao gồm vòng cung bờ biển phía Đông thành phố Nha Trang (từ mũi Kê Gà giáp xã Vĩnh Lương và phường Vĩnh Hòa đến mũi Cù Hin, đèo Cù Hin giáp địa phận huyện Cam Lâm) ra ngoài khơi. Việc nối các đảo Hòn Câu, Hòn Nọc, Hòn Mun với nhau đã tạo thành ranh giới của vịnh Nha Trang. Vòng cung bờ vịnh Nha Trang có thể chia làm ba đoạn với ba tiểu cánh cung rất đẹp, tựa như đóa hoa hình bán nguyệt có ba cánh hoa, bao gồm: tiểu cánh cung phía Bắc từ mũi Cù Hin đến Hòn Chồng (đồi La San). Tiểu cánh cung thứ hai là trung tâm của bờ vịnh (cũng là trung tâm thành phố) dài và rộng hơn, từ đồi La san đến núi Cảnh Long. Tiểu cánh cung thứ ba về phía Nam, từ núi Cảnh Long đến mũi Cù Hin, giáp địa phận huyện Cam Lâm.

Vịnh Nha Trang có nét đẹp bao la của biển trời với 19 đảo lớn nhỏ nổi bật lên trên nền biển trong xanh và những bãi cát trắng phau, vàng óng dưới ánh mặt trời, trải dài ven bờ trên vòng cung vịnh. Đặc biệt, một số đảo có những hang đá có vô số chim yến về làm tổ, cho nguồn lợi lớn là yến sào được xem là vàng trắng của Việt Nam. Đảo lớn nhất, nổi bật, sừng sững giữa lòng biển vịnh Nha Trang là Hòn Tre với diện tích 3.323,15 ha. Người dân Nha Trang xem đảo như tấm bình phong mà thiên nhiên đã ban tặng cho Nha Trang để làm lá chắn, ngăn chặn những cơn bão từ biển Đông ập vào; bảo vệ an toàn cho thành phố. Do vậy, Nha Trang ít chịu thiệt hại do bão gây ra hơn so với các nơi khác. Chính hòn đảo này và 18 đảo lớn nhỏ khác, trong đó có các đảo như: Hòn Miếu, Hòn Mun, Hòn Tằm, Hòn Một, Hòn Rơm, Hòn Rùa, Hòn Vung, Hòn Câu, Hòn Đỏ, Hòn Yến… đã tạo nên cảnh đẹp hùng vĩ của vịnh Nha Trang.

Nếu đi tàu ra ngoài cụm đảo phía Đông vịnh Nha Trang, bao gồm: Hòn Cau, Hòn Vung, Hòn Nọc, Hòn Tre, Hòn Nhọn, Hòn Mun cho ta có cảm giác  như đang xem bức tranh thủy mặc trên vịnh biển. Dưới lòng vịnh, ngoài vô số tài nguyên, còn có các rạn san hô, chẳng hạn  như ở khu vực đảo Hòn Mun hình thành những thuỷ cung đầy màu sắc sinh động. Vào đêm, các tàu câu mực, đánh cá làm thành hàng dài như phố đêm trên biển khơi.

 Thêm vào đó, trên vịnh Nha Trang còn có di chỉ khảo cổ học Bích Đầm tại làng đảo Bích Đầm (thuộc văn hóa Xóm Cồn).

Vòng cung nhìn từ Mũi Kê Gà:

Đây là điểm mốc ranh giới phía Bắc và là thắng cảnh với vẻ đẹp tiềm ẩn trên vòng cung vịnh Nha Trang. Đứng ở đây, du khách có thể thấy cảnh đẹp của đầm Nha Phu ở phía Bắc và khu vực biển đảo phía Bắc với các đảo: Hòn Rùa (Hòn Mát), Hòn Cau, Hòn Vung, phía Bắc đảo Hòn Tre… Đặc biệt, du khách thấy được cảnh đẹp đầy ấn tượng tại Mũi Kê Gà với hình tượng chiếc mào gà là núi đá chạy dài ra biển.

Vòng cung nhìn từ khu vực Hòn Chồng – Hội quán Vịnh Nha Trang:

Tại đây, có thể nhìn bao quát được toàn cảnh các đảo phía Bắc vịnh Nha Trang, Hòn Chồng – Hòn Đỏ, trung tâm thành phố Nha Trang, đường Trần Phú và cả vòng cung đường Phạm Văn Đồng. Đặc biệt, nhìn thấy rất rõ núi Cô Tiên với hình ảnh người con gái xinh đẹp, thân hình căng đầy sức sống đang nằm thư thái, thả mình chìm đắm trong làn gió mát của biển đầy hấp dẫn, cảm xúc. Thiên nhiên và những truyền thuyết dân gian ở danh thắng Hòn Chồng – Hòn Đỏ tạo nên cảnh đẹp thơ mộng của khu vực này.

Vòng cung từ đồi La san đến núi Cảnh Long:

Phía đông cầu Trần Phú có những khối đá nổi trên mặt biển, trên những khối đá có miếu Cửa Biển thờ Ngũ hành, Sơn lâm, Thổ Công…. Những hòn non bộ tự nhiên kết hợp với cảnh tàu thuyền qua lại bên cửa sông cạnh cầu Xóm Bóng và cầu Trần Phú.

Du khách không khỏi ngỡ ngàng xao xuyến trước cảnh đẹp của vùng biển đảo sừng sững ở phía Đông và sự hùng vĩ của núi rừng trùng điệp về phía Nam cùng với sự thơ mộng của làng chài với hàng trăm con thuyền bềnh bồng trên mặt  biển xanh thẳm. Đứng trên núi cao nhìn xuống biển sâu cho ta cảm giác hồi hộp lâng lâng. Nơi đây có cảng Cầu Đá tàu thuyền ra vào  thường xuyên, tấp nập. Thỉnh thoảng, có những con tàu du lịch quốc tế khổng lồ cập bến, đưa hàng nghìn du khách lên tham quan thành phố với những chương trình văn hoá dân gian đón tiếp nồng nhiệt, tạo nên không khí vui tươi như ngày hội.

Vòng cung nhìn từ đỉnh đèo Cù Hin:

Đây là nơi cực nam của bờ vịnh Nha Trang, tiếp giáp vùng biển thuộc địa phận vịnh Cam Ranh. Tại đây ngắm nhìn, chúng ta sẽ nhìn thấy cận cảnh một cách trọn vẹn các đảo tiêu biểu của vịnh, như: Hòn Tre, Hòn Miếu, Hòn Một, Hòn Tằm, Hòn Mun nổi bật lên vùng biển trời xanh thẳm, lồng lộng gió của biển Đông. Khu vực này cận kề dãy núi Đồng Bò trùng điệp nhô ra biển, tạo nên những vực sâu có nhiều gành đá và cảnh đèo Cù Hin ngoạn mục uốn lượn quanh bờ vịnh.

Vịnh Nha Trang càng thêm thơ mộng, trữ tình hơn khi được cùng người thân, bạn bè ngồi bên bờ biển đón chờ trăng lên. Ánh trăng nhô dần lên từ mặt biển, tỏa sáng lấp lánh thành những vạt sáng dài trên sóng nước đại dương. Dọc lối đi công viên bờ biển, khi sớm mai và đêm về, từng dòng người đi bộ dạo chơi rèn luyện sức khỏe, tạo thành nét văn hóa thể thao đặc trưng trên bờ vịnh.

Cảnh ngoài khơi Vịnh Nha Trang:

Ngoài khơi xa, phía Đông vịnh Nha Trang sẽ thấy được vô số gành đá và những bãi cát trắng mịn. Ngoài ra, có thể tham quan, chơi các trò chơi giải trí cảm giác mạnh, đua mô tô nước, dù bay, ca- nô lướt ván … ở những đảo như: Khu du lịch Vinpearland Hòn Ngọc Việt (Hòn Tre), Hòn Tằm, bãi Trũ, bãi Con Sẻ Tre, hồ cá Trí Nguyên… Đặc biệt, tham quan đảo Yến để biết được sự sống và sinh sản của loài chim yến cho ta nguồn lợi yến sào quý hiếm và không quên lên tàu đáy kính hoặc thực hiện một chuyến bơi lặn xuống đáy biển tham quan rạn san hô tuyệt vời tại đảo Hòn Mun…

Vịnh Nha Trang còn được tôn vinh bởi thành phố trẻ, xanh đẹp đang từng ngày từng giờ thay da đổi thịt một cách diệu kỳ, làm ngỡ ngàng, xao xuyến biết bao con tim khi đã một lần đến đây. Năm 2003 tổ chức “Câu lạc bộ các vịnh đẹp nhất thế giới” đã kết nạp vịnh Nha Trang làm thành viên thứ 29 và ngày 25/3/2005 Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng danh lam thắng cảnh Quốc gia.

Tiềm năng của vịnh Nha Trang rất lớn về kinh tế và du lịch biển. Cùng với festival biển “Nha Trang biển hẹn”, đưa du khách đến gần hơn với đời sống cư dân phố biển, góp phần quảng bá du lịch Nha Trang, nơi hội tụ và lan toả hình ảnh con người đất nước Việt Nam ra thế giới, từ đó góp phần làm giàu đẹp hơn cho quê hương Nha Trang – Khánh Hoà ./.

        Nguyễn Văn Thích