Đình Vạn Thiện tọa lạc tại tổ dân phố Vạn Thiện, phường Ninh Đa, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa.

Về niên đại, đình Vạn Thiện đã có từ lâu đời nhưng năm khởi dựng chính xác thì không ai còn nhớ rõ. Theo lời kể của các vị cao niên trong làng, đình có 01 sắc phong dưới triều Nguyễn ban tặng nhưng đã bị mất vào năm 1955. Cứ liệu khả tín nhất để đoán định niên đại di tích là căn cứ vào hoa văn chạm trổ trên cấu kiện gỗ và bức hoành phi treo ở Chính điện có ghi “Duy Tân tam niên… khởi tạo”, là cơ sở để xác định đình được khởi dựng vào năm 1909.

Từ khi khởi dựng tới nay, đình Vạn Thiện đã trải qua những lần tôn tạo, tu bổ vào các năm: 1936, 1956, 1991.

Đình Vạn Thiện thờ các vị sau: Thành Hoàng, Hậu Thổ, Tiền hiền.

Về kiến trúc, Đình Vạn Thiện có mặt tiền quay về hướng Nam, diện tích 1.128m2. Từ ngoài vào trong, đình có bố cục mặt bằng tổng thể như sau: Trụ cờ, Án phong, Chính điện, miếu Hậu Thổ.

Chính điện là nơi tập trung những nét kiến trúc tiêu biểu nhất trong các đơn nguyên kiến trúc của đình Vạn Thiện. Toàn bộ kết cấu khung gỗ của Chính điện gồm 04 cột cái và 12 cột quân. Phía trên diềm cửa ra vào của Chính điện trang trí hoa văn hình học và hồi văn. Phần bệ các ban thờ vẽ trang trí hình phong cảnh thiên nhiên, chim phượng, tùng lộc, hoa sen. Cột trốn trang trí hình dơi cách điệu, đấu vuông thót đáy đỡ cột trốn chạm trổ hình bát quái, quá giang chạm trổ văn mây… Tất cả những hoa văn đó đều được chạm trổ rất tinh xảo và tô màu rất sống động.

Về lễ hội, trước kia, đình Vạn Thiện mỗi năm cúng 02 lần vào dịp “Xuân Thu nhị kỳ”. Xuân kỳ (tháng Giêng hoặc tháng 02 Âm lịch) và Thu tế (tháng 9 hoặc tháng 10 Âm lịch). Sau năm 1975 đến nay, dân làng đã chuyển lệ từ mùa Thu sang mùa Xuân và chỉ cúng 1 lần trong năm, gọi là “Xuân Thu hiệp nhất”. Ngoài ra, vào ngày 12/8 Âm lịch hàng năm, đình tổ chức cúng giỗ Tiền hiền của làng.

Ngày 20/11/2009, UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 2995/QĐ-UBND xếp hạng Đình Vạn Thiện là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.

                                                         Trần Thị Thanh Loan